An Celtlyver

Y Wenwisag: Berfa

Ffynonnella:

1 www.kimkat.org
- 1a Geiriadur Cymraeg (Gwenhwyseg) - Saesneg
- 1b Y Wenhwyseg: A Key to the Phonology of the Gwentian Dialect gan John Griffith
2 Cymraeg, Cymrâg, Cymrêg...: Cyflwyno'r Tafodieithoedd gan Beth Thomas a Peter Wynn Thomas
3 Valleys Welsh - Cymræg y Cymoedd
4 How to Speak a more Glamorganshire Welsh gan Robert Dery (PDF a gêso i ohono fa oti 'wn, a smo fi'n mêddwl oti fa 'di cæl 'i gyhoeddi)
5 Geiriadur Prifysgol Cymru
6 Language Obsolescence and Revitalization: Linguistic Change in Two Sociolinguistically Contrasting Welsh Communities gan Mari C. Jones

Berfa reolaidd

Geiryn opsiynol o flæn berfa: i^{1a, 4}, fi^1b, fê⁴

Gorffennol		Dyfodol		Amodol
-as i⁴	-son ni⁴	-a i⁴	-wn ni⁴	-(s)wn i⁴	-(s)an ni⁴
-ast ti⁴	-soch chi⁴	-i di⁴	-wch chi⁴	-(s)at ti⁴	-(s)ach chi⁴
-ws fa/'i/[x]⁴	-son nw⁴	-iff [x]⁴	-an nw⁴	-(s)a [x]⁴	-(s)an nw⁴

Ragenwa trydydd person	Cymræg safonol
a, fa (ar ôl llafariaid)^{1a, 4}	e/o, fe/fo
'i, ddi (ar ôl -i)^{1a, 4}	hi
nw^{1a, 4}	nhw

Bod

Presennol		negyddol		cwestiynnol		ymateb cadanhaol		ymteb negyddol
w-i^1a, wi⁴	i ni^1b, ŷn ni⁴	wi'm, smo fi⁴	ŷn ni'm, smo ni⁴	otw i^{1b, 4}	otyn ni⁴	otw⁴	otyn⁴	nægw⁴	nægyn⁴
i ti^1a, wyt ti⁴, it ti⁴	i chi^1a/b, ŷch chi⁴	i ti ddim^1a, wyt ti'm⁴, it ti'm⁴, smo ti⁴	i chi ddim^1a, ŷch chi'm⁴, smo chi⁴	i ti^1a, wyt ti⁴, it ti⁴	i chi^1a/b, ych-chi^1a, otych chi⁴	wyt⁴	otych⁴	nægwyt⁴, nægit⁴	nægych⁴
maedd (h)i^1b, mæ fa/mæ 'i (pwyslais)⁴, m'fa/m'i (heb bwyslais)⁴	mæ nw (pwyslais)⁴, m'nw (heb bwyslais)⁴	dyw a'm/dyw i'm⁴, smo fa/smo 'i⁴	dŷn nw'm⁴, smo nw⁴	oti [x]^{1a/b, 4}, yw^1a	i nhw^1b, otyn^1b, otyn nw⁴	oti⁴	otyn⁴	nægyw⁴	nægyn⁴

Gorffennol		Dyfodol		Amherffaith
i fuo i⁴	i fuon ni⁴	i fydda i⁴	i fyddwn ni⁴	ōn-i^1a, ôn i⁴	ôn ni⁴
i fuot ti⁴	i fuoch chi⁴	i fyddi di⁴	i fyddwch chi⁴	ôt ti⁴	ôch chi⁴
i fu a/i fu 'i⁴	i fuon nw⁴	i fydd a/i fydd ’i⁴	i fyddan nw⁴	ōdd-a/ōdd-i^1a, ôdd a/ôdd ’i⁴	ôn nw⁴

Amodol		Dibynnol
fyswn i^1a, i fyswn i⁴	i fysan ni⁴	tyswn i⁴, tawn i⁴	tysan ni⁴, tan ni⁴
i fysat ti⁴	i fysach chi⁴	tysat ti⁴, tat ti⁴	tysach chi⁴, tach chi⁴
basa [x]^1a, bysa [x]^1a, sà^1a, i fysa fa/i fysa 'i⁴	i fysan nw⁴	tysa fa/tysa 'i⁴, ta fa/ta ’i⁴	tysan nw⁴, tan nw⁴

Ffurfia erill: bydd!^1a

Cael

cæl⁴, cäl^1a, cāl^1a

Gorffennol		Dyfodol		Amodol
geso i^1a, i gêso i⁴	i gêson ni⁴	i gæf i⁴	i giwn ni⁴	i gêlwn⁴, i gelswn i⁴	i gêlan⁴, i gelsan ni⁴
i gêsot ti⁴	i gêsoch chi⁴	i gai di⁴	i giwch chi⁴	i gêlat⁴, i gelsat ti⁴	i gêlach⁴, i gelsach chi⁴
cas [x]^1a, cäs [x]^1a, cɛs [x]^1a, i gæs [x]⁴	i gêson nw⁴	i gaiff [x]⁴	i gæn nw⁴	i gêla [x]⁴, i gelsa [x]⁴	i gêlan nw⁴, i gelsan nw⁴

Dod

Gorffennol		Dyfodol		Amodol
i ddêtho i⁴	i ddêthon ni⁴	i ddŵa i⁴	i ddiwn ni⁴	i ddêlwn i⁴, i ddelswn i⁴	i ddêlan ni⁴, i ddelsan ni⁴
i ddêthot ti⁴	i ddêthoch chi⁴	i ddŵi di⁴	dewch chi^1a, i ddiwch chi⁴	i ddêlat ti⁴, i ddelsat ti⁴	i ddêlach chi⁴, i ddelsach chi⁴
i ddæth [x]⁴	i ddêthon nw⁴	i ddaw [x]⁴	i ddŵan nw⁴	i ddêla [x]⁴, i ddelsa [x]⁴	i ddêlan nw⁴, i ddelsan nw⁴

Ffurfia erill: dera! (dere!)^1a, dewch! (dewch!)^1a

Gallu

Gorffennol	Dyfodol	Amodol
		gyllwn i⁴, gylswn i⁴
		gyllat ti⁴, gylsat ti⁴

Gwneud

gnîthur^1b, gnithur^1b, nithur⁴, neud⁴

Gorffennol		Dyfodol		Amodol
i nêtho i⁴	i nêthon ni⁴	fi’ na^1b, i næf i⁴	i niwn ni⁴	i nêlwn i⁴, i nelswn i⁴	i nêlan ni⁴, i nelsan ni⁴
i nêthot ti⁴	i nêthoch chi⁴	i nai di⁴	i niwch chi⁴	i nêlat ti⁴, i nelsat ti⁴	i nêlach chi⁴, i nelsach chi⁴
i næth [x]⁴	i nêthon nw⁴	i naiff [x]⁴	i næn nw⁴	i nêla [x]⁴, i nelsa [x]⁴	i nêlan nw⁴, i nelsan nw⁴

Mynd

Gorffennol		Dyfodol		Amodol
etho i^1a, i êtho i⁴	i êthon ni⁴	fi âf i^1b, i æf i⁴	i iwn ni⁴	i êlwn i⁴, i elswn i⁴	i êlan ni⁴, i elsan ni⁴
i êthot ti⁴	i êthoch chi⁴	i ai di⁴	i iwch chi⁴	i êlat ti⁴, elsat ti⁴	i êlach chi⁴, elsach chi⁴
âth [x]^1b, i æth [x]⁴	i êthon nw⁴	i aiff [x]⁴	i æn nw⁴	i êla [x]⁴, elsa [x]⁴	i êlan nw⁴, elsan nw⁴

Ffurfia erill: cèra! (cer!)^1a

Berfa erill

Berf	Bôn	Cymræg safonol	Ffurfia erill
acor^1a		agor	acoras (agorais)^1a, agorws (agorodd)^1a
achwn, achwin^1a		achwyn
'ala^1a		hala
'alio^1a		halio
alowo, 'lowo, 'lŵo^1a		caniatáu
altro^1a		newid
ama^1a		amau
'andlo, handlo^1a		trafod
apad^1b		ateb
árgiwo^1a		ymresymu
atryd^1a		tynnu eich dillad oddi amdanoch
becan^1a		ymbil, cardota
blagardo^1a		difrio
blasto^1a		blastio
blongad^1a		perthyn
bocso^1a		bocsio
bod yn gwsg^1a		(be numb)
bràgo^1a		ymffrostio
bratu^1a		afradu, gwastraffu
briwa^1b		briwo
buta^1a, bita⁴	bit-⁴	bwyta
bwriatu^1a		bwriadu
camol^1a		canmol
catw^1a/b		cadw
ceisho^1a, cisho^1a		ceisio
cenfu^1b		cefnu
cèrad^1a, cêrad⁴	cêr-⁴	cerdded
ceuad^1a, cuad^1a, ciad^1a		cau	cä! (cau!)^1a
cilo^1a		cilio
citsho^1a		cydio
clapo^1a		curo dwylo
clasgu^1a, clascu^1b		casglu
clecian^1a		clepian
clwad^1a, clŵad⁴	clŵ-⁴	clywed	chlwas-i ddim (chlywais i ddim)^1a
cnau^1a, clau^1a, clæ⁴	clî-⁴	glanhau
copri^1a		cymylu
cosach^1a		crafu
cownto^1a		rhifo
cretu^1a		credu
croci^1a		crogi
crowdo^1a		tyrru
crýffa^1b		cryfhau
cuddo^1a, cwato^1a		cuddio
cŵin^1b		cywain, cyweinio
cwmpo^1a		cwympo, syrthio
cwnnu^{1a, 4}	cwnn-⁴	codi	i gwnson (codon nhw)^1a
cwpla^1a/b		cwblhau, gorffen
cwrso^1a		ymlid, erlid
cwtsho^1a		cofleidio, cuddio, gwneud eich hun yn gysurus
cyfadda^1a		cyfaddef
cymryd ffor grantid^1a		cymryd yn ganiataol
cynsytro^1a		ystyried
cyrnhoi^1b		crynhoi
cyrradd^{1a, 4}	cyridd-⁴	cyrraedd
chwareu^1a, wara⁴	warî-⁴	chwarae
dàla^1a		dal
damshal^1a		damsang
darllan^1a, darllin^1a, dyrllin⁴		darllen	i-ddyrllenas (darllenais)^1a
dechra^1a/b, dychra⁴	dychrî-⁴	dechrau	drychïws (dechreuodd)^1b
dewish^1a		dewis
diall^1a		deall
dicio^1b		digio
dicwdd^1a		digwydd
'difaru^1a, dyfaru^1a, tryfaru^1a		edifaru
dishcwl^1b, dishgwl⁴	dishgwyl-⁴	edrych
dweyd^1a, gweid^1a, gwêd^{1a, 4}	gwêt-⁴	dweud, gweud	gwetws (dywedodd)^1a
ennill^1a	'nill-	ennill	'nillws (enillodd)^1a, ennillws (enillodd)^1b
erfyn^1b		disgwyl
ffîlu^1b		ffaelu
gatal^1a		gadael	'dewch! (gadewch!)^1a
gillwn⁴	gillyng-⁴	gollwng
gorfodd^1b		gorfod
grondo^{1b, 4}	grondŵ-⁴	gwrando
gweld		gweld	gwelas (gwelais)^1a
gwîddu^1b		gwaeddu
gwishco^1b		gwisgo
gwitho^1a, gwītho^1a, gwîtho^1b		gweithio
gwpod^{1a/b, 4}		gwybod	gwddot ti? (wyddost ti?)^1b
helpo^1a		helpu
hwipan, wipan^1b		chwiban
îfad⁴	îf-⁴	yfed
îsha^1b		eisiau
ishta^{4, 5}	shtêdd-⁴	eistedd
macu^1b		magu
mêddwl⁴	meddyl-⁴	meddwl
mwynäu^1b		mwynhau
oifad⁴	oif-⁴	nofio
pîdo, pîto^1b		peidio
prisho^1b		prisio
pyrgethu^1b		pregethu
pyrnu^1b		prynu
pyrtói^1b		paratoi
ritag⁴	rit-⁴	rhedeg
rhoi fynydd^1b		rhoi fyny
roddio^1a		rhofio
sêfyll⁴	sêf-⁴	sefyll	sæf! (saf!)⁴
sgryfennu^1a		ysgrifennu
starto^1a		dechrau, cychwyn	startas (dechreuais)^1a
timlo^1a		teimlo
trenfu^1b		trefnu
wilia^1a		siarad
wmladd^1b, wmla⁴	wmladd-⁴	ymladd

Diweddariad diweddara: 25 Medi 2026